Matematik, MEB'in madde güçlüğü ölçütüne göre LGS'nin en zor alt testidir: alt test bazında güçlük yayımlanan yedi sınav yılının yedisinde de en düşük değer matematiğindir. Ham doğru sayısında ise çoğu yıl en düşük olan yabancı dildir, çünkü o testte 10, matematikte 20 soru vardır. Soru sayısı eşitlendiğinde matematik yeniden tek başına en alta iner.
Bu sayfa “en zor” iddiasını madde güçlüğü ölçütüne bağlar. Aynı raporlardaki iki ölçüt farklı sonuç verir: ham doğru sayısında matematik çoğu yıl en düşük değildir, standart sapmada ise hiçbir yıl en yüksek değildir. Üçü de aşağıda yazılıdır. Ayrıca 2023 ve 2024 için alt test güçlüğü elimizdeki tablolarda bulunmadığından yıl serisi kesintisizdir denemez.
Matematik gerçekten LGS'nin en zor testi mi, yoksa benim çocuğum mu zorlanıyor?
MEB'in merkezî sınav raporları her yıl altı alt testin madde güçlüğünü yayımlar. Madde güçlüğü, bir testteki soruların ortalama güçlük katsayısıdır: 0 ile 1 arasında değer alır ve küçüldükçe test zorlaşır. Bu bir doğru cevap yüzdesi değildir, bir test istatistiğidir.
Alt test bazında güçlüğün yayımlandığı yedi sınav yılının yedisinde de en düşük değer matematiğindir. Yani çocuğunuzun matematikte zorlanması kişisel bir istisna değil, ülke genelinde ölçülmüş bir sonucun içindedir.
| Yıl | Matematik güçlüğü | Altı test içinde sırası | En kolay test |
|---|---|---|---|
| 2018 | 0,24 | en zor (1/6) | din kültürü 0,84 |
| 2019 | 0,25 | en zor (1/6) | inkılap tarihi 0,69 |
| 2020 | 0,26 | en zor (1/6) | din kültürü 0,64 |
| 2021 | 0,21 | en zor (1/6) | din kültürü 0,64 |
| 2022 | 0,24 | en zor (1/6) | din kültürü 0,65 |
| 2025 | 0,28 | en zor (1/6) | din kültürü 0,59 |
| 2026 | 0,28 | en zor (1/6) | din kültürü 0,63 |
MEB merkezî sınav raporları, alt test madde analizi tabloları: 2018 Tablo 6 (PDF s. 17), 2019 Tablo 5 (PDF s. 18), 2020 Tablo 5 (PDF s. 21), 2021 Tablo 5 (PDF s. 19), 2022 Tablo 5 (PDF s. 22), 2025 Tablo 8 (PDF s. 9), 2026 Tablo 8 (PDF s. 15). 2023 ve 2024 için alt test güçlüğü yayımlanmamıştır.
“Zor test” derken MEB tek bir sayıya mı bakıyor, yoksa birkaç ayrı ölçüt mü var?
Tek bir sayı yok. Aynı raporlarda üç ayrı ölçüt yan yana durur ve üçü aynı yöne bakmaz. Matematik güçlükte her yıl en düşüktür, ham doğru sayısında çoğu yıl en düşük değildir, standart sapmada ise sınava girenlerin hiçbir yılında en yüksek değildir.
Standart sapma testin zorluğunu değil, öğrencileri birbirinden ne kadar ayırdığını gösterir. 2022'de sınava girenlerde en yüksek sapma fen bilimlerindedir (5,02); matematik 4,26 ile hem fenin hem Türkçenin (4,61) altında kalır. Zor test ile ayıran test aynı şey değildir.
| Alt test | Madde güçlüğü | Ortalama doğru | Standart sapma |
|---|---|---|---|
| Matematik | 0,24 | 4,74 | 4,26 |
| Türkçe | 0,46 | 9,22 | 4,61 |
| Fen bilimleri | 0,45 | 9,50 | 5,02 |
| T.C. inkılap tarihi ve Atatürkçülük | 0,56 | 5,54 | 2,59 |
| Din kültürü ve ahlak bilgisi | 0,65 | 6,45 | 2,68 |
| Yabancı dil | 0,46 | 4,59 | 3,34 |
MEB, 2022 merkezî sınav raporu, Tablo 5 (PDF s. 22) ve Tablo 4 (PDF s. 21). Üç sütunun üçü de sınava giren öğrenciler grubuna aittir.
Ortalama doğru sayısına bakınca matematik neden bazı yıllarda en düşük çıkmıyor?
Çünkü ham doğru sayısı testin kaç sorudan oluştuğunu hesaba katmaz. Sınava girenlerin verisinde 2019'da matematik 5,09 doğru iken yabancı dil 4,65; 2020'de 4,89'a karşı 3,53; 2022'de 4,74'e karşı 4,59. Dört yılın üçünde en düşük ortalama yabancı dilindir, yalnız 2021'de matematiktir.
Nedeni testlerin soru sayısı farkıdır: Türkçe, matematik ve fen bilimleri 20'şer soru; inkılap tarihi, din kültürü ve yabancı dil 10'ar sorudur. Bu dağılım 2018, 2019, 2020, 2021, 2022 ve 2026 raporlarında aynıdır.
Aşağıdaki tablonun son sütunu Lemma'nın hesabıdır: raporun yazdığı ortalama doğru sayısı, yine raporun yazdığı soru sayısına bölünmüştür. Soru sayısı eşitlendiğinde matematik tek başına en alta iner; aynı hesap 2019, 2020 ve 2021 için de yapıldığında yedi tablonun yedisinde de en düşük değer matematiğindir.
| Alt test | Soru sayısı | Ortalama doğru | Soru başına oran (Lemma hesabı) |
|---|---|---|---|
| Matematik | 20 | 4,74 | 0,237 |
| Yabancı dil | 10 | 4,59 | 0,459 |
| Türkçe | 20 | 9,22 | 0,461 |
| Fen bilimleri | 20 | 9,50 | 0,475 |
| T.C. inkılap tarihi ve Atatürkçülük | 10 | 5,54 | 0,554 |
| Din kültürü ve ahlak bilgisi | 10 | 6,45 | 0,645 |
MEB, 2022 merkezî sınav raporu, Tablo 4 (PDF s. 21) ve Tablo 1 (PDF s. 15). Son sütun bu iki tablodan hesaplanmıştır; 2025 için soru sayısı tablosu bu derlemede bulunmadığından o yıl hesaba katılmamıştır.
Bu sayılar sınava giren herkes için mi, yoksa liseye yerleşenler için mi?
İkisi de yayımlanır ve karıştırılmamalıdır. Sınava giren tüm öğrencilerin matematik ortalaması ile merkezî sınavla liseye yerleşen öğrencilerin ortalaması aynı yılda bile belirgin biçimde farklıdır. Aradaki fark yılların değil, grubun değişmesinden gelir.
Ama yargı değişmiyor: madde güçlüğü aynı yılın iki raporunda da aynı çıkıyor. Değişen tek şey ham doğru sayılarının düzeyidir; matematiğin altı test içinde en zor olması iki grupta da bozulmuyor.
| Yıl ve grup | Ortalama doğru | Madde güçlüğü |
|---|---|---|
| 2019 · sınava giren | 5,09 | 0,25 |
| 2019 · ilk yerleştirmede yerleşen | 11,14 | 0,25 |
| 2020 · sınava giren | 4,89 | 0,26 |
| 2020 · merkezî sınavla yerleşen | 9,36 | 0,26 |
| 2021 · sınava giren | 4,20 | 0,21 |
| 2021 · merkezî sınavla yerleşen | 7,56 | 0,21 |
MEB merkezî sınav raporları 2019 Tablo 4-5, 2020 Tablo 4-5, 2021 Tablo 4-5; LGS 2019 ilk yerleştirme raporu Tablo 2-3 (PDF s. 15), LGS 2020 yerleşen öğrencilerin performansı raporu Tablo 2-3 (PDF s. 15), LGS 2021 merkezî yerleştirme raporu Tablo 2-3 (PDF s. 15).
2018'de yayımlanan net ortalaması tablosu da aynı şeyi mi söylüyor?
Evet, dördüncü ve bağımsız bir ölçüt de aynı yöne bakıyor. 2018 raporunun net sayısı ortalamaları tablosunda, merkezî yerleştirmeyle yerleşen öğrencilerde matematik 6,99 ile altı test içinde en düşüktür: yabancı dil 7,78, inkılap tarihi 9,26, din kültürü 9,72, fen bilimleri 13,05, Türkçe 16,48.
Bu tablo yalnız 2018 içindir. Sonraki raporlarda alt test bazında net ortalaması bulunmadığı için buradan bir eğilim çıkarılamaz; tek yılın fotoğrafıdır.
MEB, 2018 merkezî sınav raporu, Tablo 4 (PDF s. 15); grup: merkezî yerleştirmeyle yerleşen öğrenciler.
Matematiğin zor olması sorunun kötü hazırlandığı anlamına mı geliyor?
Hayır. Bir sorunun ölçme kalitesi ayırt edicilikle değerlendirilir; ayırt edicilik, sorunun konuyu bilen öğrenciyle bilmeyeni ayırma gücüdür. Matematiğin ayırt ediciliği 2018'de 0,31 iken 2025'te 0,56, 2026'da 0,52 olarak yayımlandı.
Zorluk ile ayırt edicilik ayrı iki ölçüttür ve raporlarda ayrı sütunlarda durur. Zor bir test, kötü hazırlanmış bir test demek değildir.
MEB merkezî sınav raporları: 2018 Tablo 6 (PDF s. 17), 2025 Tablo 8 (PDF s. 9), 2026 Tablo 8 (PDF s. 15).
Veri nereye kadar var ve eğilim ne yönde?
Alt test bazında madde güçlüğü yayımlanan yıllar 2018, 2019, 2020, 2021, 2022, 2025 ve 2026'dır. 2023 ve 2024 için alt test güçlüğü elimizdeki tablolarda yoktur; 2024'ün ayırt edicilik ve iç tutarlılık değerleri 2025 raporunun karşılaştırma tablolarında görünür, güçlük değeri görünmez.
Matematiğin güçlüğü 2021'de 0,21 ile en düşük noktasına indi, 2025 ve 2026'da 0,28'e çıktı. Katsayının büyümesi testin görece kolaylaştığı yönünde bir işarettir. İki yıllık boşluk yüzünden bu seri kesintisiz değildir; düz bir eğilim iddia edilmez.
Diğer beş testin hangisi matematiğe en yakın, hangisi en kolay?
2026 raporunda altı alt testin madde güçlüğü sırasıyla matematik 0,28, yabancı dil 0,44, fen bilimleri 0,45, Türkçe 0,47, T.C. inkılap tarihi ve Atatürkçülük 0,53, din kültürü ve ahlak bilgisi 0,63'tür. Matematiğe en yakın test yabancı dil, en kolay test din kültürüdür.
2025'te sıralama benzerdir ama ikinci sıra değişir: orada matematiğe en yakın test 0,42 ile Türkçedir. Matematiğin birinciliği iki yılda da değişmez.
| Alt test | 2025 | 2026 |
|---|---|---|
| Matematik | 0,28 | 0,28 |
| Türkçe | 0,42 | 0,47 |
| Fen bilimleri | 0,44 | 0,45 |
| Yabancı dil | 0,44 | 0,44 |
| T.C. inkılap tarihi ve Atatürkçülük | 0,49 | 0,53 |
| Din kültürü ve ahlak bilgisi | 0,59 | 0,63 |
MEB, 2025 merkezî sınav raporu Tablo 8 (PDF s. 9) ve 2026 merkezî sınav raporu Tablo 8 (PDF s. 15).
Derste ne görüyorum
Her zaman en zor test matematik demek bence bir yanılgıdır. "Matematik soruları her zaman için doğruya gidilen süreçte daha fazla adım istediği için seçicidir" demek bence daha doğru. Diğer testlerde bilgiyi yorumlayabilmek yeterli iken matematikte bilgi, bilgiyi yorumlama, yorumladığın şeyi işleme dönüştürme ve yapılacak uygun işlemin belirlenmesi, sonuç işlem arası tutarlılık kontrolü derken daha fazla süreç ister ve buna göre de mükafatı daha fazladır. Bir matematik neti her zaman diğer derslerin sorularından daha değerli olur. Lemma basamakları ile aslında bu adım adım gidilen sürece ne kadar önem verdiğimizi gösteriyoruz.
Bu sayfanın sınırı
Bu sayfa alt testler arası bir karşılaştırmadır; matematiğin içinde hangi konunun zor olduğunu söylemez. Alt test bazında madde güçlüğü 2023 ve 2024 için yayımlanmamıştır, bu yüzden kesintisiz bir yıl serisi kurulamaz. Soru başına oran sütunu Lemma'nın hesabıdır, raporda böyle bir sütun yoktur. Sınava giren ve liseye yerleşen grupların sayıları aynı tabloda karşılaştırılamaz; her satırda grup yazılıdır. 2025 için soru sayısı tablosu bu derlemede bulunmadığından o yıl soru başına oran hesabına girmemiştir. Bu sayfa ülke genelinde ölçülmüş ortalamaları aktarır; tek bir öğrencinin durumunu açıklamaz.
Sık sorulan sorular
MEB'in kendi raporlarında matematik, madde güçlüğü ölçütüne göre altı alt test içinde en zor olanıdır. Madde güçlüğü 0 ile 1 arasında bir katsayıdır ve küçüldükçe test zorlaşır. Alt test bazında güçlük yayımlanan yedi sınav yılında matematiğin değeri sırasıyla 0,24 · 0,25 · 0,26 · 0,21 · 0,24 · 0,28 ve 0,28'dir; yedisinde de altı testin en düşüğüdür. Bu ülke genelinde ölçülmüş bir sonuçtur, tek bir çocuğun performansı değildir.
Tek bir sayı yok. Raporlar aynı bölümde üç ayrı ölçüt yayımlıyor: madde güçlüğü testin ne kadar zor olduğunu, ortalama doğru sayısı kaç sorunun doğru yapıldığını, standart sapma ise öğrencilerin birbirinden ne kadar ayrıştığını gösterir. Üçü aynı yöne bakmaz. Matematik güçlükte her yıl en düşüktür, ortalama doğru sayısında çoğu yıl en düşük değildir, standart sapmada sınava girenlerin hiçbir yılında en yüksek değildir.
Her yıl aynı. Alt test bazında madde güçlüğü yayımlanan yedi sınav yılının yedisinde de en düşük değer matematiğindir: 2018'de 0,24 · 2019'da 0,25 · 2020'de 0,26 · 2021'de 0,21 · 2022'de 0,24 · 2025'te 0,28 ve 2026'da 0,28. Aynı sonuç yerleştirme raporlarının tekrarladığı üç tabloda da çıkıyor. Bu tek bir yılın sürprizi değil, yedi sınav yılına yayılan bir örüntü.
Çünkü ortalama doğru sayısı testlerin soru sayısını hesaba katmaz. Sınava girenlerin verisinde 2019'da matematik 5,09 doğru, yabancı dil 4,65 doğru; 2020'de 4,89'a karşı 3,53; 2022'de 4,74'e karşı 4,59. Bu dört yılın üçünde en düşük ortalama yabancı dilindir, yalnız 2021'de matematiktir. Ama yabancı dilde 10, matematikte 20 soru vardır. Ham sayılar aynı paydaya sahip olmadığı için doğrudan yan yana konamaz.
Hayır. Raporların soru sayısı tablosunda Türkçe 20, matematik 20 ve fen bilimleri 20 soru; T.C. inkılap tarihi ve Atatürkçülük 10, din kültürü ve ahlak bilgisi 10, yabancı dil 10 sorudur. Bu dağılım 2018, 2019, 2020, 2021, 2022 ve 2026 raporlarının hepsinde aynıdır. Soru sayısı iki katı olan bir testin ham doğru ortalaması, yarısı kadar soruluk bir testinkiyle aynı ölçekte değildir.
Değişiyor ve matematik tek başına en alta iniyor. Raporun yazdığı ortalama doğru sayısını yine raporun yazdığı soru sayısına bölüyoruz; bu oran Lemma'nın hesabıdır. 2022'de sınava girenlerde soru başına oran matematikte 0,237, yabancı dilde 0,459, Türkçede 0,461, fen bilimlerinde 0,475'tir. Aynı hesap 2019, 2020 ve 2021 için de yapıldığında matematik yedi tablonun yedisinde de en düşük çıkıyor.
Standart sapması en yüksek test her yıl matematik değil. 2022'de sınava girenlerde en yüksek sapma fen bilimlerindedir (5,02); matematik 4,26 ile hem fenin hem Türkçenin (4,61) altında kalır. 2019, 2020 ve 2021'de de matematik bu iki testin altındadır. Standart sapma testin zorluğunu değil, öğrencileri birbirinden ne kadar ayırdığını gösterir. Zor test ile ayıran test aynı şey değildir.
Sınava giren öğrencilerin ortalaması 20 soruluk matematik testinde 2019'da 5,09 · 2020'de 4,89 · 2021'de 4,20 · 2022'de 4,74 doğrudur. Yani ortalama öğrenci matematiğin dörtte birine yakınını doğru yapıyor. Bu sayılar sınava giren tüm öğrencilerin ortalamasıdır; liseye yerleşen öğrencilerin ortalaması belirgin biçimde yüksektir ve iki grup aynı cümlede karşılaştırılamaz.
İkisi de yayımlanıyor ve karıştırılmamalı. 2021'de sınava girenlerin matematik ortalaması 4,20 doğru, aynı yılın merkezî sınavla yerleşen öğrencilerinde 7,56 doğrudur. 2019'da 5,09'a karşı 11,14, 2020'de 4,89'a karşı 9,36. Aradaki fark yılların değişmesinden değil, grubun değişmesinden gelir. Bir sayının hangi gruba ait olduğu yazılmadan başka bir sayıyla yan yana konamaz.
Yargı değişmiyor. Madde güçlüğü aynı yılın iki ayrı raporunda da aynı çıkıyor: 2019'da 0,25 ve 0,25 · 2020'de 0,26 ve 0,26 · 2021'de 0,21 ve 0,21. Değişen şey ortalama doğru sayısıdır, çünkü yerleşen grubu daha yüksek performanslıdır. Matematiğin altı test içinde en zor olması iki grupta da bozulmuyor; bozulan tek şey ham doğru sayılarının düzeyidir.
Evet, dördüncü bir ölçüt de aynı yöne bakıyor. 2018 raporunun net sayısı ortalamaları tablosunda merkezî yerleştirmeyle yerleşen öğrencilerde matematik 6,99 ile altı test içinde en düşüktür; yabancı dil 7,78, inkılap tarihi 9,26, din kültürü 9,72, fen bilimleri 13,05, Türkçe 16,48. Bu tablo yalnız 2018 içindir; sonraki raporlarda alt test bazında net ortalaması bulunmadığı için eğilim çıkarılamaz.
Hayır. Bir sorunun ölçme kalitesi ayırt edicilikle değerlendirilir; ayırt edicilik, sorunun konuyu bilen öğrenciyle bilmeyeni ayırma gücüdür. Matematiğin ayırt ediciliği 2018'de 0,31 iken 2025'te 0,56, 2026'da 0,52 olarak yayımlandı. Zor bir test kötü hazırlanmış demek değildir; zorluk ile ayırt edicilik ayrı iki ölçüttür ve raporlarda ayrı sütunlarda durur.
Alt test bazında madde güçlüğü yayımlanan yıllar 2018, 2019, 2020, 2021, 2022, 2025 ve 2026'dır. 2023 ve 2024 için alt test güçlüğü elimizdeki tablolarda yoktur. 2024'ün ayırt edicilik ve iç tutarlılık değerleri 2025 raporunun karşılaştırma tablolarında görünür, güçlük değeri görünmez. Bu yüzden sayfada kesintisiz bir yıl serisi kurulmuyor; iki yıllık boşluk adıyla yazılıyor.
Yön temkinli okunmalı. Matematiğin madde güçlüğü 2018'de 0,24, 2021'de 0,21 ile en düşük noktasına indi; 2025 ve 2026'da 0,28'e çıktı. Katsayının büyümesi testin görece kolaylaştığı yönünde bir işarettir. Ama 2023 ve 2024 için alt test güçlüğü elimizde olmadığından bu seri kesintisiz değildir ve iki yıllık boşluk üzerinden düz bir eğilim iddia edilemez.
2026 raporunda altı alt testin madde güçlüğü şöyledir: matematik 0,28, yabancı dil 0,44, fen bilimleri 0,45, Türkçe 0,47, T.C. inkılap tarihi ve Atatürkçülük 0,53, din kültürü ve ahlak bilgisi 0,63. Yani matematiğe en yakın test yabancı dil, en kolay test din kültürüdür. 2025'te sıralama benzerdir; orada matematiğe en yakın test 0,42 ile Türkçedir.
Kaynaklar
- MEB, 2018 Ortaöğretim Kurumlarına İlişkin Merkezî Sınav Raporu, Aralık 2018: madde analizi Tablo 6 (PDF s. 17), net sayısı ortalamaları Tablo 4 (PDF s. 15), soru sayısı Tablo 1 (PDF s. 13).
- MEB, 2019 Ortaöğretim Kurumlarına İlişkin Merkezî Sınav Raporu, Haziran 2019: madde analizi Tablo 5 (PDF s. 18), doğru cevap ortalamaları Tablo 4 (PDF s. 17), soru sayısı Tablo 1 (PDF s. 13).
- MEB, 2020 Ortaöğretim Kurumlarına İlişkin Merkezî Sınav Raporu: madde analizi Tablo 5 (PDF s. 21), doğru cevap ortalamaları Tablo 4 (PDF s. 21), soru sayısı Tablo 1 (PDF s. 17).
- MEB, 2021 Ortaöğretim Kurumlarına İlişkin Merkezî Sınav Raporu: madde analizi Tablo 5 (PDF s. 19), doğru cevap ortalamaları Tablo 4 (PDF s. 19), soru sayısı Tablo 1 (PDF s. 15).
- MEB, 2022 Ortaöğretim Kurumlarına İlişkin Merkezî Sınav Raporu, Haziran 2022: madde analizi Tablo 5 (PDF s. 22), doğru cevap ortalamaları Tablo 4 (PDF s. 21), soru sayısı Tablo 1 (PDF s. 15).
- MEB, 2025 Liselere Geçiş Sistemi Kapsamında Merkezî Sınav Raporu, Temmuz 2025: alt test madde analizi Tablo 8 (PDF s. 9).
- ÖDSGM, 2026 LGS Kapsamında Merkezî Sınav Raporu, Temmuz 2026: alt test madde analizi Tablo 8 (PDF s. 15), soru sayısı Tablo 6 (PDF s. 10).
- LGS 2019 ilk yerleştirme raporu (Tablo 2-3, PDF s. 15), LGS 2020 merkezî sınavla yerleşen öğrencilerin performansı raporu (Tablo 2-3, PDF s. 15) ve LGS 2021 merkezî yerleştirme raporu (Tablo 2-3, PDF s. 15).
Sayfa numaraları PDF görüntüleyicideki fiziksel sayfalardır; basılı sayfa numarası bazı raporlarda bundan farklıdır.
Bu sayfadaki sayılar MEB ve ÖDSGM merkezî sınav ve yerleştirme raporları üzerinden derlenmiştir; her sayının kaynağı ve sayfa numarası “Kaynaklar” bölümünde yazılıdır. Kavram yanılgısı verileri, YÖK Ulusal Tez Merkezi'nde erişime açık 31 çalışmadan (11 yüksek lisans tezi, 20 dergi makalesi) derlenen envanterden gelir; bu 31 çalışmanın 31'i de Maarif Modeli öncesi müfredatla yürütülmüştür. Yöntem ve bilinen sınırlar: yöntem sayfası. Son güncelleme: 09.09.2026.