LGS’de net, her alt test için doğru sayısından yanlış sayısının üçte biri çıkarılarak bulunur. Bu netler doğrudan toplanıp puan yapılmaz: her alt test kendi ortalaması ve standart sapmasıyla standartlaştırılır, katsayısıyla ağırlıklandırılır, ardından toplam ağırlıklı standart puan 100–500 aralığına dönüştürülür. Bu nedenle “1 matematik neti = sabit X puan” denklemi yoktur.
İncelenen resmî raporlar MSP hesabını formülle açıklar; kişisel yüzdelik dilim için netten ya da puandan çalışan evrensel bir dönüşüm formülü yayımlamaz. Sayfa bu boşluğu tahminle doldurmaz.
Net hesabından 100–500 ölçeğine nasıl gidiliyor?
İlk işlem her alt test için ayrı yapılır: ham puan = doğru sayısı − yanlış sayısı / 3. Boş cevap sayısı formülde ayrıca çıkarılmaz. Resmî rapor bu ham puanı “net sayısı” olarak da adlandırır. Puan hesabı burada bitmez; matematik neti ile Türkçe, fen ve diğer alt test netleri önce kendi testleri içinde standartlaştırılır.
Standart puan formülü 50 + 10 × (ham puan − alt test ortalaması) / alt test standart sapması biçimindedir. Ardından her standart puan ders katsayısıyla çarpılır ve ağırlıklı puanlar TASP adıyla toplanır. Son adımda TASP, o sınav grubundaki en küçük ve en büyük TASP değerleri kullanılarak 100–500 aralığındaki Merkezî Sınav puanına çevrilir.
| Adım | Yapılan işlem |
|---|---|
| 1 | Her alt testte doğru ve yanlış sayıları belirlenir. |
| 2 | Doğru sayısından yanlışların üçte biri çıkarılarak ham puan bulunur. |
| 3 | Her alt testin ham puan ortalaması hesaplanır. |
| 4 | Her alt testin standart sapması hesaplanır. |
| 5 | Ham puan, ortalaması 50 ve standart sapması 10 olan standart puana dönüştürülür. |
| 6 | Standart puanlar katsayılarla çarpılır ve TASP bulunur. |
| 7 | TASP, 100–500 aralığındaki MSP’ye dönüştürülür. |
Resmî hesap zinciri, 2021 raporunun basılı 14. sayfasında da aynı yedi adımla yer alır. Formüldeki N, sınava giren öğrenci sayısıdır.
Bir matematik neti neden sabit sayıda puan getirmiyor?
Bir netin puan etkisini yalnız net hesabından okumak mümkün değildir. Matematik ham puanı önce o yılın matematik ortalaması ve standart sapmasına göre standart puana çevrilir. Aynı ham puan farkı, dağılım değiştiğinde farklı standart puan farkına dönüşebilir. Matematik standart puanı daha sonra 4 katsayısıyla ağırlıklandırılır; son MSP dönüşümü de o yılın TASP uçlarını kullanır.
| Alt test | Ağırlık katsayısı |
|---|---|
| Türkçe | 4 |
| Matematik | 4 |
| Fen Bilimleri | 4 |
| T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük | 1 |
| Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi | 1 |
| Yabancı Dil | 1 |
Bu katsayı tablosu matematiğin ağırlığını gösterir; “bir matematik neti tam olarak şu kadar puandır” sonucunu vermez. Düşük matematik netinin toplam puanı hangi büyüklükte düşüreceği de sınav grubunun sonuçları oluşmadan sabitlenemez.
Yüzdelik dilim puandan neyi farklı anlatıyor?
MSP, 100–500 ölçeğindeki puandır. Yüzdelik dilim ise öğrencinin o yılın puan dağılımındaki göreli konumunu anlatır. 2019 raporu, öğrencileri MSP’ye göre yüzdelik aralıklarda tablolaştırır; fakat netten yüzdeliğe veya puandan yüzdeliğe uygulanacak açık bir kişisel formül vermez.
Bu ayrım iki sonucu doğurur. Aynı net artışının yüzdelik etkisi her öğrencide aynı olmak zorunda değildir. Aynı MSP’nin farklı yıllarda aynı yüzdelik dilime karşılık geleceği de resmî raporlarda belirtilmez. Çünkü puan dağılımı ve puan hesabında kullanılan grup istatistikleri yıldan yıla değişebilir.
Puan, tercih ve kontenjan yerleştirmede nasıl birleşiyor?
2026 ilk yerleştirme raporu merkezî yerleştirmeyi, tercihler doğrultusunda Merkezî Sınav puanı üstünlüğüne göre yapılan işlem olarak tanımlar. Yüzdelik dilim bu resmî tanımda yerleştirme ölçütü değildir. Bir öğrencinin hangi liseye yerleşeceğini yalnız MSP’den çıkarmak da mümkün olmaz; tercih edilen okullar ve kontenjanlar sonucu belirler.
Puan eşitliğinde rapor, OBP’den başlayıp sınıf yıl sonu başarı puanları, özürsüz devamsızlık, tercih önceliği ve yaşa uzanan ek ölçütler sıralar. Yerleştirme raporlarındaki yüzdelik tablolar ise toplu sonuçları gösterir. Güncel okul listesi ve kontenjan verisi olmadan belirli bir lise için kesin sonuç yazmak bu sayfanın kaynağını aşar.
Resmî kaynakların söylemediği yerde nerede duruyoruz?
Resmî raporlar “iyi net” için herkese uyan bir eşik vermez. Puan bölümündeki N sınava giren öğrenci sayısı olarak tanımlanır; aynı bölüm özel durumlar için ayrıntılı dâhil etme ve dışlama listesi yayımlamaz. Standartlaştırma adımının görünen işlevi, her alt test ham puanını kendi ortalaması ve standart sapmasına göre ortak bir ölçeğe taşımaktır.
Bu sayfa üç kestirmeyi kullanmaz: yayımlanmamış yüzdelik formülü üretmez, netten sabit puan dönüşümü yapmaz ve tek bir puan ya da yüzdelikle okul sonucu vaat etmez. Kaynak bir hesabı göstermiyorsa sınır açıkça yazılır.
Derste ne görüyorum
Öğrencilerimden genellikle: "Hocam matematikte şu kadar yaparım, Türkçe de şu kadar yaparım, geçen sene bu netlerle istediğim yer geliyor zaten" cümlesi ile çok karşılaşıyorum. Her sınavın dinamiği farklıdır. Bir sene sürenizi matematikte alırlar Türkçeyi kolay yaparlar sonraki sene gelir Türkçeyi çok zor yaparlar ve diğer dersleri kolay sorarlar ama Türkçeden dolayı diğer derslere de yetişemezsiniz. Bu yüzden sınav gününe kadar önce sürece odaklanmalısınız. Sınav gününde sonuç gününe kadar bunları düşünmeyip rahatlamaya odaklanmalısınız. Sonrasını düşünmek için zaten çok zamanınız olacaktır.
— Muhammed Erin
Bu sayfanın sınırı
Bu sayfa resmî raporlardaki net ve MSP formülünü açıklar. Kişisel yüzdelik dilimin hesaplama formülünü, güncel okul taban dilimlerini veya belirli bir puanla hangi liseye yerleşileceğini hesaplamaz; incelenen raporlar bu üç sonuç için yeterli veri sunmaz. “İyi net” adıyla hedef sayı da üretmez.
Sık sorulan sorular
LGS’de her alt testin neti, doğru cevap sayısından yanlış cevap sayısının üçte biri çıkarılarak bulunur. Boşlar bu işlemde ayrıca çıkarılmaz. Bu sonuç raporlarda ham puan veya net sayısı diye geçer. Net hesabı yalnız ilk basamaktır; elde edilen netler doğrudan toplanıp merkezî sınav puanı yapılmaz.
Sabit bir karşılık yoktur. Çünkü matematik ham puanı önce o yıl sınava girenlerin matematik ortalaması ve standart sapmasıyla standart puana çevrilir; sonra katsayı 4 ile ağırlıklandırılır. Son MSP dönüşümü de o yılın en küçük ve en büyük toplam ağırlıklı standart puanlarını kullanır. Bu yüzden resmî formül ‘1 net = X puan’ demez.
Düşük matematik neti önce matematik ham puanını düşürür. Ham puan, grubun matematik ortalaması ve standart sapmasına göre standartlaştırılır; çıkan standart puan 4 katsayısıyla ağırlıklandırılıp TASP’ye eklenir. TASP daha sonra 100–500 aralığına dönüştürülür. Kayıp miktarı, yalnız öğrencinin netine bakılarak sınavdan önce sabit bir sayıyla verilemez.
Yüzdelik dilim göreli konumu anlattığı için aynı net artışı herkeste aynı sıçramayı üretmez. Puan değişimi, alt test ortalaması ve standart sapmasına; yüzdelik konum ise puanların sınava giren grup içinde nasıl dağıldığına bağlıdır. ÖDSGM raporları netten yüzdeliğe sabit bir dönüşüm katsayısı yayımlamaz; bu nedenle kesin değişim önceden hesaplanamaz.
LGS puanı yedi adımda oluşur: doğru ve yanlışlar belirlenir; her alt testin ham puanı hesaplanır; alt test ortalaması ve standart sapması bulunur; ham puan standart puana çevrilir; standart puan ders katsayısıyla çarpılır; ağırlıklı puanlar TASP olarak toplanır; TASP, en küçük ve en büyük TASP kullanılarak 100–500 aralığındaki MSP’ye dönüştürülür.
MSP, resmî formülle 100–500 aralığına çevrilen sınav puanıdır. Yüzdelik dilim ise öğrencinin puan dağılımındaki göreli yerini gösteren gruptur. Puan bir ölçek değeri, yüzdelik dilim sıralamadaki konum bilgisidir. 2019 raporu yüzdelik grupları MSP’ye göre tablolaştırır; aynı belgede ikisi tek bir ölçü gibi kullanılmaz.
2026 yerleştirme raporu, sınavla öğrenci alan okullara yerleştirmenin tercihler doğrultusunda Merkezî Sınav puanı üstünlüğüne göre yapıldığını yazar. Yüzdelik dilim, resmî yerleştirme ölçütü olarak bu tanımda yer almaz. Rapor yüzde 5’lik dilimdeki öğrencilerin sonuçlarını ayrıca incelese de yerleştirme tanımını MSP üstünlüğüyle kurar. Sistemdeki asıl sıralama ölçütü MSP’dir.
Göstermez. Merkezî yerleştirmede öğrencinin tercihleri ve okul kontenjanı da gerekir. Puan eşitliğinde 2026 raporunda sıralanan ek ölçütler devreye girer: OBP, 8, 7 ve 6. sınıf yıl sonu başarı puanları, özürsüz devamsızlık, tercih önceliği ve yaş. Bu yüzden tek bir MSP, tek başına okul adı üretmez.
Yüzdelik dilim, öğrencinin MSP dağılımındaki göreli konumunu anlatır. Daha küçük dilim, dağılımın üst kısmına daha yakın bir grubu ifade eder. 2019 resmî raporu öğrencileri MSP’ye göre yüzde aralıklarında gösterir. Bu sayfa yüzdelik dilimi puanın ikinci adı olarak kullanmaz; puan ile göreli sıralama bilgisini ayrı tutar.
İncelenen ÖDSGM raporları MSP’nin yedi adımlı formülünü açıkça verir, ancak kişisel yüzdelik dilimin netten veya puandan nasıl üretileceğine ilişkin evrensel bir formül yayımlamaz. 2019 raporunda MSP’ye göre yüzdelik grupların öğrenci sayıları vardır. Bu tablo, her yıl kullanılabilecek sabit bir puan–yüzdelik dönüşüm kuralı değildir.
Çıkarılamaz. 2026 yerleştirme raporu yüzdelik gruplardaki öğrencilerin hangi okul türlerine ve kaçıncı tercihlerine yerleştiğini toplu olarak inceler. Belirli bir öğrencinin belirli bir okula yerleşeceğini tek başına bu toplu tablolardan söylemez. Güncel okul, kontenjan ve tercih verisi olmadan kesin lise listesi üretmek kaynak sınırını aşar.
Resmî hesaplama yöntemi “iyi net” adıyla tek bir eşik tanımlamaz. Aynı netin puan etkisi yılın ortalama ve standart sapmasına; hedefin yeterliliği ise öğrencinin hedeflediği okul ve göreli konumuna bağlıdır. Bu nedenle “kaç net iyi?” sorusu önce hedefle birlikte kurulmalıdır; raporlardan herkese uyan bir sayı çıkarılamaz.
Aynı puanın farklı yıllarda aynı yüzdelik dilime denk geleceği resmî raporlarda vaat edilmez. Yüzdelik konum, o yıl sınava giren grubun puan dağılımına bağlıdır. MSP formülü de her yılın alt test ortalamalarını, standart sapmalarını ve TASP uçlarını kullanır. Yıllar arasında sabit bir puan–yüzdelik eşlemesi varsaymak bu nedenle güvenli değildir.
2021 ve 2026 puan hesaplama bölümlerinde formüldeki N, sınava giren öğrenci sayısı olarak tanımlanır; alt test ortalaması ve standart sapması bu grup üzerinden hesaplanır. Aynı bölümler, özel durumlar için ayrıntılı bir dâhil etme veya dışlama listesi vermez. Bu sayfa kaynakta bulunmayan ek bir katılım kuralı üretmez.
Bu dönüşüm, her alt testteki ham puanın kendi test ortalamasından kaç standart sapma uzakta olduğunu ortak bir ölçeğe taşır. Resmî formül standart puan ortalamasını 50’ye, standart sapmasını 10’a getirir. Böylece farklı alt testlerin standart puanları, ders katsayıları uygulanmadan önce aynı ölçek yapısında ifade edilir.
Kaynaklar
- MEB, 2026 LGS Kapsamında Merkezî Sınav Raporu, Temmuz 2026, basılı s. 11–12.
- MEB, 2021 Ortaöğretim Kurumlarına İlişkin Merkezî Sınav, Temmuz 2021, basılı s. 14.
- MEB, 2019 Ortaöğretim Kurumlarına İlişkin Merkezî Sınav, Haziran 2019, basılı s. 28 ve 34–39.
- MEB, 2026 Liselere Geçiş Sistemi Kapsamında İlk Yerleştirme Sonuç Raporu, Ağustos 2026, basılı s. 8 ve 14–16.
Bu sayfadaki sayılar MEB ve ÖDSGM raporları üzerinden derlenmiştir; her sayının kaynağı ve sayfa numarası “Kaynaklar” bölümünde yazılıdır. Kavram yanılgısı verileri, tam metnine erişilen 31 çalışmadan (11 yüksek lisans tezi, 20 dergi makalesi) derlenen envanterden gelir; bu 31 çalışmanın 31’i de Maarif Modeli öncesi müfredatla yürütülmüştür. Yöntem ve bilinen sınırlar: yöntem sayfası. Son güncelleme: 05.09.2026.