LGS’de net, her alt test için doğru sayısından yanlış sayısının üçte biri çıkarılarak bulunur. Bu netler doğrudan toplanıp puan yapılmaz: her alt test kendi ortalaması ve standart sapmasıyla standartlaştırılır, katsayısıyla ağırlıklandırılır, ardından toplam ağırlıklı standart puan 100–500 aralığına dönüştürülür. Bu nedenle “1 matematik neti = sabit X puan” denklemi yoktur.
İncelenen resmî raporlar MSP hesabını formülle açıklar; kişisel yüzdelik dilim için netten ya da puandan çalışan evrensel bir dönüşüm formülü yayımlamaz. Sayfa bu boşluğu tahminle doldurmaz.
Net hesabından 100–500 ölçeğine nasıl gidiliyor?
İlk işlem her alt test için ayrı yapılır: ham puan = doğru sayısı − yanlış sayısı / 3. Boş cevap sayısı formülde ayrıca çıkarılmaz. Resmî rapor bu ham puanı “net sayısı” olarak da adlandırır. Puan hesabı burada bitmez; matematik neti ile Türkçe, fen ve diğer alt test netleri önce kendi testleri içinde standartlaştırılır.
Standart puan formülü 50 + 10 × (ham puan − alt test ortalaması) / alt test standart sapması biçimindedir. Ardından her standart puan ders katsayısıyla çarpılır ve ağırlıklı puanlar TASP adıyla toplanır. Son adımda TASP, o sınav grubundaki en küçük ve en büyük TASP değerleri kullanılarak 100–500 aralığındaki Merkezî Sınav puanına çevrilir.
| Adım | Yapılan işlem |
|---|---|
| 1 | Her alt testte doğru ve yanlış sayıları belirlenir. |
| 2 | Doğru sayısından yanlışların üçte biri çıkarılarak ham puan bulunur. |
| 3 | Her alt testin ham puan ortalaması hesaplanır. |
| 4 | Her alt testin standart sapması hesaplanır. |
| 5 | Ham puan, ortalaması 50 ve standart sapması 10 olan standart puana dönüştürülür. |
| 6 | Standart puanlar katsayılarla çarpılır ve TASP bulunur. |
| 7 | TASP, 100–500 aralığındaki MSP’ye dönüştürülür. |
Resmî hesap zinciri, 2021 raporunun basılı 14. sayfasında da aynı yedi adımla yer alır. Formüldeki N, sınava giren öğrenci sayısıdır.
Bir matematik neti neden sabit sayıda puan getirmiyor?
Bir netin puan etkisini yalnız net hesabından okumak mümkün değildir. Matematik ham puanı önce o yılın matematik ortalaması ve standart sapmasına göre standart puana çevrilir. Aynı ham puan farkı, dağılım değiştiğinde farklı standart puan farkına dönüşebilir. Matematik standart puanı daha sonra 4 katsayısıyla ağırlıklandırılır; son MSP dönüşümü de o yılın TASP uçlarını kullanır.
| Alt test | Ağırlık katsayısı |
|---|---|
| Türkçe | 4 |
| Matematik | 4 |
| Fen Bilimleri | 4 |
| T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük | 1 |
| Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi | 1 |
| Yabancı Dil | 1 |
Bu katsayı tablosu matematiğin ağırlığını gösterir; “bir matematik neti tam olarak şu kadar puandır” sonucunu vermez. Düşük matematik netinin toplam puanı hangi büyüklükte düşüreceği de sınav grubunun sonuçları oluşmadan sabitlenemez.
Yüzdelik dilim puandan neyi farklı anlatıyor?
MSP, 100–500 ölçeğindeki puandır. Yüzdelik dilim ise öğrencinin o yılın puan dağılımındaki göreli konumunu anlatır. 2019 raporu, öğrencileri MSP’ye göre yüzdelik aralıklarda tablolaştırır; fakat netten yüzdeliğe veya puandan yüzdeliğe uygulanacak açık bir kişisel formül vermez.
Bu ayrım iki sonucu doğurur. Aynı net artışının yüzdelik etkisi her öğrencide aynı olmak zorunda değildir. Aynı MSP’nin farklı yıllarda aynı yüzdelik dilime karşılık geleceği de resmî raporlarda belirtilmez. Çünkü puan dağılımı ve puan hesabında kullanılan grup istatistikleri yıldan yıla değişebilir.
Puan, tercih ve kontenjan yerleştirmede nasıl birleşiyor?
2026 ilk yerleştirme raporu merkezî yerleştirmeyi, tercihler doğrultusunda Merkezî Sınav puanı üstünlüğüne göre yapılan işlem olarak tanımlar. Yüzdelik dilim bu resmî tanımda yerleştirme ölçütü değildir. Bir öğrencinin hangi liseye yerleşeceğini yalnız MSP’den çıkarmak da mümkün olmaz; tercih edilen okullar ve kontenjanlar sonucu belirler.
Puan eşitliğinde rapor, OBP’den başlayıp sınıf yıl sonu başarı puanları, özürsüz devamsızlık, tercih önceliği ve yaşa uzanan ek ölçütler sıralar. Yerleştirme raporlarındaki yüzdelik tablolar ise toplu sonuçları gösterir. Güncel okul listesi ve kontenjan verisi olmadan belirli bir lise için kesin sonuç yazmak eldeki kaynakların kapsamını aşar.
Resmî kaynakların söylemediği yerde nerede duruyoruz?
Resmî raporlar “iyi net” için herkese uyan bir eşik vermez. Puan bölümündeki N sınava giren öğrenci sayısı olarak tanımlanır; aynı bölüm özel durumlar için ayrıntılı dâhil etme ve dışlama listesi yayımlamaz. Standartlaştırma adımının görünen işlevi, her alt test ham puanını kendi ortalaması ve standart sapmasına göre ortak bir ölçeğe taşımaktır.
Yayımlanmamış yüzdelik formülü üretilmez, netten sabit puan dönüşümü yapılmaz ve tek bir puan ya da yüzdelikle okul sonucu vaat edilmez. Kaynak bir hesabı göstermiyorsa sınır açıkça yazılır.
Derste ne görüyorum
Öğrencilerimden genellikle: "Hocam matematikte şu kadar yaparım, Türkçe de şu kadar yaparım, geçen sene bu netlerle istediğim yer geliyor zaten" cümlesi ile çok karşılaşıyorum. Her sınavın dinamiği farklıdır. Bir sene sürenizi matematikte alırlar Türkçeyi kolay yaparlar sonraki sene gelir Türkçeyi çok zor yaparlar ve diğer dersleri kolay sorarlar ama Türkçeden dolayı diğer derslere de yetişemezsiniz. Bu yüzden sınav gününe kadar önce sürece odaklanmalısınız. Sınav gününde sonuç gününe kadar bunları düşünmeyip rahatlamaya odaklanmalısınız. Sonrasını düşünmek için zaten çok zamanınız olacaktır.
— Muhammed Erin
30 dakika ücretsiz deneme dersiyle başlayalım.
Zaman kaybetmeyelim, hemen 30 dakikalık ücretsiz deneme dersinde öğrencinin düzeyine göre sorular çözelim; ilk gözlemlerimizi ve önerdiğimiz çalışma yönünü paylaşalım. Deneme dersinin kapsamı, koşulları ve kimler için uygun olduğu: ana sayfadaki ayrıntılı açıklama.
Son adım: mesajı WhatsApp'tan gönderin
Cevaplarınız hazır bir mesaj olarak WhatsApp'ta açıldı. WhatsApp mesajınızı gönderin; deneme dersinin uygun saatini birlikte belirleyelim. Ders Zoom üzerinden, birebir ve ücretsizdir. Uygun olmadığını düşünürsek bunu da açıkça söyleriz.
WhatsApp açılmadıysa mesajı buradan açın.
Bu sayfanın sınırı
Bu sayfa resmî raporlardaki net ve MSP formülünü açıklar. Kişisel yüzdelik dilimin hesaplama formülünü, güncel okul taban dilimlerini veya belirli bir puanla hangi liseye yerleşileceğini hesaplamaz; incelenen raporlar bu üç sonuç için yeterli veri sunmaz. “İyi net” adıyla hedef sayı da üretmez.
Sık sorulan sorular
LGS’de her alt testin neti, doğru cevap sayısından yanlış cevap sayısının üçte biri çıkarılarak bulunur. Boşlar bu işlemde ayrıca çıkarılmaz. Bu sonuç raporlarda ham puan veya net sayısı diye geçer. Net hesabı yalnız ilk basamaktır; elde edilen netler doğrudan toplanıp merkezî sınav puanı yapılmaz.
Sabit bir karşılık yoktur. Çünkü matematik ham puanı önce o yıl sınava girenlerin matematik ortalaması ve standart sapmasıyla standart puana çevrilir; sonra katsayı 4 ile ağırlıklandırılır. Son MSP dönüşümü de o yılın en küçük ve en büyük toplam ağırlıklı standart puanlarını kullanır. Bu yüzden resmî formül ‘1 net = X puan’ demez.
LGS puanı yedi adımda oluşur: doğru ve yanlışlar belirlenir; her alt testin ham puanı hesaplanır; alt test ortalaması ve standart sapması bulunur; ham puan standart puana çevrilir; standart puan ders katsayısıyla çarpılır; ağırlıklı puanlar TASP olarak toplanır; TASP, en küçük ve en büyük TASP kullanılarak 100–500 aralığındaki MSP’ye dönüştürülür.
MSP, resmî formülle 100–500 aralığına çevrilen sınav puanıdır. Yüzdelik dilim ise öğrencinin puan dağılımındaki göreli yerini gösteren gruptur. Puan bir ölçek değeri, yüzdelik dilim sıralamadaki konum bilgisidir. 2019 raporu yüzdelik grupları MSP’ye göre tablolaştırır; aynı belgede ikisi tek bir ölçü gibi kullanılmaz.
2026 yerleştirme raporu, sınavla öğrenci alan okullara yerleştirmenin tercihler doğrultusunda Merkezî Sınav puanı üstünlüğüne göre yapıldığını yazar. Yüzdelik dilim, resmî yerleştirme ölçütü olarak bu tanımda yer almaz. Rapor yüzde 5’lik dilimdeki öğrencilerin sonuçlarını ayrıca incelese de yerleştirme tanımını MSP üstünlüğüyle kurar. Sistemdeki asıl sıralama ölçütü MSP’dir.
İncelenen ÖDSGM raporları MSP’nin yedi adımlı formülünü açıkça verir, ancak kişisel yüzdelik dilimin netten veya puandan nasıl üretileceğine ilişkin evrensel bir formül yayımlamaz. 2019 raporunda MSP’ye göre yüzdelik grupların öğrenci sayıları vardır. Bu tablo, her yıl kullanılabilecek sabit bir puan–yüzdelik dönüşüm kuralı değildir.
Kaynaklar
- MEB, 2026 LGS Kapsamında Merkezî Sınav Raporu, Temmuz 2026, basılı s. 11–12.
- MEB, 2021 Ortaöğretim Kurumlarına İlişkin Merkezî Sınav, Temmuz 2021, basılı s. 14.
- MEB, 2019 Ortaöğretim Kurumlarına İlişkin Merkezî Sınav, Haziran 2019, basılı s. 28 ve 34–39.
- MEB, 2026 Liselere Geçiş Sistemi Kapsamında İlk Yerleştirme Sonuç Raporu, Ağustos 2026, basılı s. 8 ve 14–16.
Bu sayfadaki sayılar MEB ve ÖDSGM raporları üzerinden derlenmiştir; her sayının kaynağı ve sayfa numarası “Kaynaklar” bölümünde yazılıdır. Kavram yanılgısı verileri, tam metnine erişilen 31 çalışmadan (11 yüksek lisans tezi, 20 dergi makalesi) derlenen envanterden gelir; bu 31 çalışmanın 31’i de Maarif Modeli öncesi müfredatla yürütülmüştür. Yöntem ve bilinen sınırlar: yöntem sayfası. Son güncelleme: 05.10.2026.