Kavram yanılgısı, öğrencinin doğru sandığı için benzer durumlarda yeniden kurabildiği tutarlı ve sistematik yanlış anlayıştır. Biz, ortaokul matematiği üzerine 31 çalışmada raporlanan 505 kaydı bu tanım ve kaynak sayfasıyla bir envanterde topladık. Bu kayıtlar Türkiye geneli için oran vermez ve bir çocuk hakkında tanı koymaz.
Kayıtlar taranan 31 çalışmanın örneklemlerine aittir. Bir kaydın listede bulunması, herhangi bir çocukta o anlayışın bulunduğunu göstermez; envanter Türkiye'yi temsil eden bir yaygınlık ölçümü de değildir.
Kavram yanılgısı ile işlem hatası aynı şey mi?
Envanteri kurarken ikisini aynı kabul etmedik. Kavram yanılgısı, öğrencinin doğru sandığı için tekrarlayabildiği bir anlayış örüntüsüdür. İşlem hatası ise dikkatsizlikten doğabilir. Kaynak çalışma iki durumu ayırmıyorsa bu belirsizlik kayda not edildi ve güven düzeyi düşürüldü. Bu ayrım, evde çocuğa etiket koymak için değil, literatürdeki bulguları daha dikkatli kaydetmek içindir.
Biz ne topladık?
Envanterde 505 kayıt ve 31 benzersiz kaynak vardır. Kaynaklar 11 yüksek lisans tezi ile 20 dergi makalesinden oluşur. Bir kaynak, birden fazla yanılgı raporlayabildiği için tek satıra indirgenmez. Aynı yanılgı farklı kaynaklarda görülürse de kayıtlar birleşmez. Böylece her bulgunun kendi tanımı, varsa öğrenci cevabı, oranı ve sayfa referansı korunur.
| Envanterdeki bilgi | Envanterden sayılan karşılığı |
|---|---|
| Kayıt | 505 |
| Benzersiz kaynak | 31: 11 yüksek lisans tezi, 20 dergi makalesi |
| Yayın yılı aralığı | 2006–2026 |
| Örneklem aralığı | 9–1.024 öğrenci |
| Sayfa referansı olan kayıt | 505 / 505 |
| Öğrenci cevabı aktarılan kayıt | 294 / 505 |
| Nicel oran bulunan kayıt | 221 / 505 |
| 12 LGS başlığındaki kayıt | 274 |
| 12 başlık dışındaki kayıt | 231, 13 farklı konu |
| Maarif Modeli öncesi kaynak | 31 / 31 |
Kaynak: Lemma ortaokul matematiği kavram yanılgısı envanteri; kaynak kimliği, belge türü, yayın yılı, örneklem, sayfa referansı, öğrenci örneği, nicel oran, konu ve müfredat dönemi alanları.
Bu veri neyi söyler, neyi söylemez?
Envanter, taranan kaynaklarda hangi yanlış anlayışların raporlandığını ve bu bulguların hangi sayfada geçtiğini söyler. Türkiye'de bir yanılgının ne kadar yaygın olduğunu söylemez. Çalışmaların örneklemleri aynı büyüklükte değildir ve ülke temsilini hedeflemez. Bu nedenle kaynaklardaki oranlar toplanmaz, ortalaması alınmaz ve boş oran alanlarına yüzde eklenmez.
274 kayıt LGS'nin 12 matematik başlığında yer alır. Kalan 231 kayıt ise 13 farklı konuya aittir. Bu sayfa, o kayıtların hangi konularda toplandığını çözümlemez; bu, LGS dışı kavram yanılgıları sayfasının alanıdır.
Bir kaydı nasıl okumalı?
Bir kayıt, yanılgının adıyla sınırlı değildir. Kaynak çalışmanın kimliği, yılı, konusu, tanımı, varsa öğrenci örneği ve nicel oranı, ölçüm aracı, güven düzeyi ile sayfa referansı birlikte durur. Sayfa referansı her kaydın izini açar. Nicel oranı olmayan kayıtta boşluk bırakılması ise verinin eksikliği saklanmadan gösterir.
Bu yapı yine de envanterin eksiksiz olduğunu kanıtlamaz. Oranı olan kayıtların kaynak sayfasıyla eşleşmesi denetlenmiştir; ancak atlanmış bir yanılgı, tanımın kaynağa bütünüyle sadakati veya etiketlemenin her durumda isabeti bağımsız insan kodlaması olmadan kesinleşmez.
Derste ne görüyorum
Kavram yanılgıları birçok nedenle oluşabilir. Bu yüzden konunun başında somutlama adımı, oluşabilecek yanılgıları önlemek açısından önemlidir. Kavram yanılgısı bir kez yerleştiğinde onu değiştirmek zorlaşır; bu nedenle öğrenciye kontrolsüz tepki verilmemelidir. Öğrencinin açıklaması dinlenmeli, yanılgının nedeni — ön yargı, günlük hayat deneyimi veya önceki öğrenme gibi — anlaşılmalıdır. Ardından kavramın nerede koptuğu somut biçimde gösterilmeli ve öğretim süreci buna göre tasarlanmalıdır.
30 dakika ücretsiz deneme dersiyle başlayalım.
Zaman kaybetmeyelim, hemen 30 dakikalık ücretsiz deneme dersinde öğrencinin düzeyine göre sorular çözelim; ilk gözlemlerimizi ve önerdiğimiz çalışma yönünü paylaşalım. Deneme dersinin kapsamı, koşulları ve kimler için uygun olduğu: ana sayfadaki ayrıntılı açıklama.
Son adım: mesajı WhatsApp'tan gönderin
Cevaplarınız hazır bir mesaj olarak WhatsApp'ta açıldı. WhatsApp mesajınızı gönderin; deneme dersinin uygun saatini birlikte belirleyelim. Ders Zoom üzerinden, birebir ve ücretsizdir. Uygun olmadığını düşünürsek bunu da açıkça söyleriz.
WhatsApp açılmadıysa mesajı buradan açın.
Bu sayfanın sınırı
505 kayıt, 505 farklı yanılgı anlamına gelmez. Payda Türkiye değil, taranan 31 çalışmanın örneklemidir. Kaynakların 31'i de Maarif Modeli öncesidir. Ayrıca 20 makalenin her birinin hakem süreci dergi dergi doğrulanmadı; bu nedenle sayfa bu makaleleri “hakemli” diye etiketlemez. Yöntemin tam açıklaması ve bilinen sınırlar için metodoloji sayfasına bakılmalıdır.
Sık sorulan sorular
Envanterde kavram yanılgısı, öğrencinin doğru sandığı için benzer durumlarda yeniden kurabildiği tutarlı ve sistematik yanlış anlayıştır. Bu etiket, tek bir yanlış cevabı otomatik olarak kavram yanılgısı saymaz. Kayıt, kaynak çalışmanın bulgusuna ve o bulgunun sayfa referansına dayanır. Envanterdeki tanım, bir çocuk hakkında tek başına hüküm vermek için kullanılmaz.
Kodlama kuralı, tutarlı ve öğrencinin doğru sandığı yanlış anlayışı kavram yanılgısı olarak; dikkatsizlikten doğan tekil işlem yanlışını işlem hatası olarak ayırır. Kaynak çalışma iki durumu açıkça ayırmıyorsa bu belirsizlik kaydın notunda belirtilir ve güven düzeyi düşürülür. Bu, velinin evde tanı koyacağı bir test değil, envanteri kurma kuralıdır.
505, 505 farklı kavram yanılgısı demek değildir. Bu sayı envanterdeki kayıt satırlarını anlatır. Bir çalışma birden fazla yanılgı raporlayabildiği için ayrı satırlar açılır. Aynı yanılgı farklı çalışmalarda da görülmüş olabilir ve bu satırlar birleştirilmez. Bu yapı, bulgunun hangi çalışmada ve hangi sayfada görüldüğünü kaybetmemek içindir.
CSV'de benzersiz belge kimliği üzerinden sayıldığında 31 kaynak vardır: 11 yüksek lisans tezi ve 20 dergi makalesi. Doktora tezi yoktur. Bu bileşim, zorunlu ifşada açıkça yazılır; 31 kaynağı yalnız tez diye adlandırmak doğru olmaz. Kaynak türü, her kaydın bağlı olduğu belgenin bilgisinden gelir; kayıt satırı sayısından türetilmiş bir tahmin değildir.
Hayır. Envanterin paydası Türkiye'deki tüm öğrenciler değil, taranan 31 çalışmanın kendi örneklemleridir. Çalışmaların çoğu tek okul veya tek ilçe düzeyinde yapılmıştır ve örneklemler Türkiye'yi temsil edecek biçimde seçilmemiştir. Bu sayfa “Türkiye'de öğrencilerin yüzde şu kadarı” diye bir sonuç vermez. Yalnız belirli çalışmalarda raporlanan bulguları kaydeder.
Hayır. Envanterde görünmeyen bir yanılgının hiç olmadığı sonucu çıkarılamaz. Tam metnine erişilemeyen kesik önizlemeler, açılmamış bildiri kitapları ve metin katmanı olmayan bir belge vardır. Envanter, erişilip okunmuş kaynaklardaki kayıtları gösterir. Yeni tam metinler bulunduğunda envanter büyüyebilir; mevcut liste son ve eksiksiz kabul edilmez.
Kaynaklar
- Lemma ortaokul matematiği kavram yanılgısı envanteri: 505 kayıt, 23 veri alanı. Bu sayfadaki envanter sayıları ilgili alanlar üzerinden sayıldı.
- Kavram Yanılgısı Envanteri — Yöntem ve Sınırlar, özellikle §2, §5, §7, §9.1 ve zorunlu ifşa bölümü.
- Çakmak Gürel, Z. ve Okur, M. (2018), 7. ve 8. Sınıf Öğrencilerinin Eşitlik ve Denklem Konusundaki Kavram Yanılgıları. Envanterdeki çalışma künyesine ilişkin dış bağlantı; PDF açılmadığı için basılı sayfa numarası yazılmamıştır.
İlgili sayfalar
Bu sayfadaki sayılar kavram yanılgısı envanteri üzerinden derlenmiştir; her sayının kaynağı ve alanı “Kaynaklar” bölümünde yazılıdır. Kavram yanılgısı verileri, tam metnine erişilen 31 çalışmadan (11 yüksek lisans tezi, 20 dergi makalesi) derlenen envanterden gelir; bu 31 çalışmanın 31’i de Maarif Modeli öncesi müfredatla yürütülmüştür. Yöntem ve bilinen sınırlar: yöntem sayfası. Son güncelleme: 05.10.2026.