Tek bir boş bırakma oranı yoktur. MEB'in 2018 raporu matematikte %28,99 yazıyor; raporun bu oranı hangi öğrenci grubundan hesapladığı kendi içinde çelişkilidir. 2019 raporu aynı sınav için grafikte %42,89 gösteriyor ve grubu yazmıyor; 2019 sınavı için sınava girenlerde %40,28 veriyor. %65,92 ise testin değil, en çok boş bırakılan tek sorunun oranıdır.
Boş bırakma oranı MEB raporlarında 2018 ve 2019 sınavları için var. 2020 ve sonrasındaki raporlarda bu ölçütün satırı bulunmuyor. Sayfadaki her cümle bu iki yılla sınırlıdır.
Matematikte boş bırakma oranı için neden dört ayrı sayı var?
Dördü de resmî rapordan gelir ve dördü de doğrudur. Farkı yaratan şey, sayıların aynı şeyi ölçmemesidir: biri testin ortalaması, biri tek bir sorunun oranı, biri başka bir yılın sınavı, biri de grubu yazılmamış bir grafik etiketidir. Bir sayıyı kullanmadan önce hangi rapordan, hangi yıldan ve hangi öğrenci grubundan geldiğine bakmak gerekir.
| Değer | Kaynak ve sayfa | Hangi sınav | Hangi grup | Ne ölçüyor |
|---|---|---|---|---|
| %28,99 | 2018 merkezî sınav raporu, metin, basılı s.16 | 2018 | Kaynakta çelişkili | Matematik testinin ortalama boş bırakılma oranı |
| %65,92 | Aynı rapor, aynı sayfa | 2018 | Kaynakta çelişkili | En çok boş bırakılan tek sorunun oranı |
| %42,89 | 2019 merkezî sınav raporu, grafik veri etiketi, basılı s.18 | 2018 | Kaynakta yazılı değil | Matematik testinin ortalama boş bırakılma oranı |
| %40,28 | 2019 merkezî sınav raporu, metin, basılı s.17 | 2019 | Sınava giren öğrenciler | Matematik testinin ortalama boş bırakılma oranı |
Kaynak: MEB, 2018 Liselere Geçiş Sistemi (LGS): Merkezî Sınavla Yerleşen Öğrencilerin Performansı ve 2019 Ortaöğretim Kurumlarına İlişkin Merkezî Sınav Raporu; sayfa numaraları Kaynaklar bölümünde verilmiştir.
Yüzde 65,92 matematik testinin oranı mı?
Değildir. Bu sayı, matematik testinde en çok boş bırakılan sorunun oranıdır; testin tamamına karşılık gelen değer aynı sayfada %28,99 olarak verilmiştir. İkisini birbirinin yerine kullanmak, bir soruyu bütün teste genellemek olur. Raporda o sorunun kitapçıkta kaçıncı soru olduğu yazmadığı için burada soru numarası verilmiyor.
2019 raporundaki yüzde 42,89 neden tek başına kullanılamaz?
Bu değer rapor metninde yazılı değil; bir grafiğin veri etiketinden okundu. Etiketlerin hangi derse ait olduğu, metinde açıkça yazan iki değer çıpa alınarak sıraya oturtuldu. Bu, sayının bağımsız bir kaynakla doğrulanması değil, sıralamanın metinde açık olan iki uca çıpalanmasıdır. Buna ek olarak oranın hangi öğrenci grubundan hesaplandığı raporda yazmıyor. Bu yüzden %42,89 bu karşılaştırmada tek başına bir bulgu diye değil, yalnız diğer üç değerin yanında gösterilir.
2018 ile 2019 yan yana konup eğilim çıkarılabilir mi?
Çıkarılamaz. 2019 değeri sınava giren öğrenciler üzerinden hesaplanmıştır; 2018 değerinin hangi gruptan hesaplandığı ise kaynakta çelişkilidir. İki oranın paydasının aynı olduğu gösterilemediği için aradaki fark sınavdaki davranış değişikliğinden de, ölçülen grubun değişmesinden de gelebilir. Raporlar bu ikisini birbirinden ayırmaya yetecek bilgiyi vermiyor. 2019 raporunun kendisi, kendi Grafik 1'indeki seri üzerinden oranların düştüğünü yazar ve bunu sayısal bölümde cevaplama süresinin 80 dakikaya çıkarılmasına bağlar; bu, iki ayrı raporun metninde yazan değerlerin birbirine eklenebileceği anlamına gelmez.
Matematik diğer derslerin neresinde duruyor?
2018 verisinde matematik açık ara öndedir. Ortalama boş bırakma oranı matematikte %28,99, ikinci sıradaki fen bilimlerinde %6,25; aradaki fark yaklaşık 4,6 kattır (28,99 ÷ 6,25 hesabıyla). Türkçede oran %1,01'e iner. Aşağıdaki tablo altı alt testin tamamını aynı rapordan verir. Bu tablo 2019 raporunun sayılarıyla yan yana konamaz: 2019 raporu da altı alt testin oranlarını verir, ama aynı öğrenci grubundan ve aynı ölçütle hesaplandığı gösterilemez.
| Alt test | Ortalama boş bırakma | En çok boş bırakılan soru |
|---|---|---|
| Matematik | %28,99 | %65,92 |
| Fen bilimleri | %6,25 | %21,59 |
| Yabancı dil | %4,42 | %9,50 |
| Türkçe | %1,01 | %4,49 |
| T.C. inkılap tarihi ve Atatürkçülük | %0,58 | %1,60 |
| Din kültürü ve ahlak bilgisi | %0,25 | %0,48 |
Kaynak: MEB, 2018 Liselere Geçiş Sistemi (LGS): Merkezî Sınavla Yerleşen Öğrencilerin Performansı, metin, basılı s.16.
Raporun kendisi bu oranı neyle ilişkilendiriyor?
Aynı rapor, matematik alt testinin iç tutarlılık katsayısının görece düşük olmasında yüksek boş bırakılma oranlarının etkili olduğunu yazıyor (PDF s.17). Yani boş bırakma, yalnız öğrencinin tercihi değil, testin ölçme gücüyle de ilgili bir başlık. Bu tarafı matematik testinin güvenirliği sayfasında ayrıca ele alıyoruz. Rapor ayrıca oranların yüksekliğinin öğrencilere verilen sürenin yeniden değerlendirilmesini gerektirdiğini söylüyor (basılı s.16) ve boş bırakma üzerinde soru sırasının da etkili olduğunu belirtiyor; soru sırası başlığını ayrı bir sayfada ele alıyoruz. Boş bıraktığı soru ile yanlış yaptığı soru arasındaki fark ise deneme analizi sayfasının konusudur.
Derste ne görüyorum
%28 - %40 boş bırakma oranlarının konuşulduğu bir testte aslında görebilene çok büyük bir fırsat yatıyor. Matematik dersinde başarısı için çaba gösteren ve başarısını arttıran bir öğrenci aslında çok fazla çocuğun yapamadığı/boş bıraktığı bir testte başarılı olunca standart sapmanın getirdiği soru başına ek puanlarla birlikte ciddi bir avantaj sağlıyor. Öte yandan soruyu sırf çözmek için dolduran ve yanlış yapan öğrenciden ziyade soruyu bilmediği için boş bırakan bir öğrenci, her 3 yanlışın 1 doğruyu götürdüğü sınavda elindeki her doğruyu koruması açısından büyük bir avantaj sağlar. Her halükarda en çok boş bırakılan ve başarı ortalaması en düşük olan matematik testinde her doğru sınavdaki başarı açısından altın değerindedir.
— Muhammed Erin
30 dakika ücretsiz deneme dersiyle başlayalım.
Zaman kaybetmeyelim, hemen 30 dakikalık ücretsiz deneme dersinde öğrencinin düzeyine göre sorular çözelim; ilk gözlemlerimizi ve önerdiğimiz çalışma yönünü paylaşalım. Deneme dersinin kapsamı, koşulları ve kimler için uygun olduğu: ana sayfadaki ayrıntılı açıklama.
Son adım: mesajı WhatsApp'tan gönderin
Cevaplarınız hazır bir mesaj olarak WhatsApp'ta açıldı. WhatsApp mesajınızı gönderin; deneme dersinin uygun saatini birlikte belirleyelim. Ders Zoom üzerinden, birebir ve ücretsizdir. Uygun olmadığını düşünürsek bunu da açıkça söyleriz.
WhatsApp açılmadıysa mesajı buradan açın.
Bu sayfanın sınırı
Bu ölçüt MEB raporlarında yalnız 2018 ve 2019 sınavları için yayımlandı. 2020, 2021, 2022, 2023, 2024, 2025 ve 2026 raporlarında boş bırakma oranı satırı yoktur; sekiz yıl için sayfada hiçbir sayı, eğilim ya da tahmin verilmez. En çok boş bırakılan sorunun kitapçıktaki numarası da kaynakta yazmıyor, bu yüzden yazılmadı. Sayfa ayrıca tek bir öğrencinin neden soru boş bıraktığını açıklamaz; grup oranından kişisel sonuç çıkarılamaz.
Sık sorulan sorular
MEB'in 2018 merkezî sınav raporu, bu oranın hangi öğrenci grubundan hesaplandığı konusunda kendi içinde çelişkilidir: raporun başlığı ve genel kapsam cümlesi merkezî sınavla yerleşen öğrencileri gösterir, ama bu ölçüte ait tek yöntem cümlesi oranların 'tüm öğrenciler içinde' hesaplandığını söyler (basılı sayfa 16 ve yönetici özeti). Kaynak bu iki ifadeyi uzlaştırmadığı için sayının hangi gruba ait olduğunu biz de kesin söylemiyoruz. Bu belirsizlik işinize yarar: aynı yıl için farklı bir oran görürseniz, sayının farklı çıkması hata olmayabilir; ilk sorulacak soru hangi grubun ölçüldüğüdür.
Dördü de gerçek; farklı şeyleri ölçüyorlar. %28,99 ile %65,92 aynı rapordan gelir: ilki matematik testinin ortalaması, ikincisi en çok boş bırakılan tek sorunun oranıdır. %40,28 bir sonraki yılın sınavına ve sınava giren gruba aittir. %42,89 ise 2019 raporunun 2018 sınavı için grafikte gösterdiği değerdir ve grubu yazılı değildir. Hangi rapor, hangi grup, hangi yıl sorulmadan sayı tek başına bir şey söylemez.
Hayır. %42,89 rapor metninde yazılı bir sayı değil; 2019 raporundaki bir grafiğin veri etiketinden okundu ve hangi etiketin hangi derse ait olduğu, metinde açıkça yazan iki değere çıpalanarak sıraya oturtuldu. Üstelik oranın hangi öğrenci grubu üzerinden hesaplandığı raporda yazmıyor. Grubu bilinmeyen bir sayı, grubu bilinen bir sayının yerine konamaz; ikisi yan yana ancak farkları söylenerek gösterilebilir.
Tek bir soruyu. 2018 raporunda %65,92, matematik testinde en çok boş bırakılan sorunun boş bırakılma oranıdır. Bu oran 2018 sınavına aittir; raporun bu ölçüt için yazdığı yöntem cümlesi oranların 'tüm öğrenciler içinde' hesaplandığını söyler, raporun genel kapsam cümlesi ise karşılaştırmalı bilgilerin yerleşen öğrencilerden oluşturulduğunu söyler — kaynak bu iki ifadeyi uzlaştırmaz. Testin tamamına karşılık gelen sayı %28,99'dur. Bu sorunun kitapçıkta kaçıncı soru olduğu rapor metninde yazmıyor, biz de tahmin etmiyoruz. Öğrencilerin %65,92'si matematiği boş bıraktı cümlesi bu veriden çıkmaz.
Hayır. İki oranın aynı gruptan ve aynı ölçütle hesaplandığı gösterilemez: 2019'un %40,28'i sınava giren öğrenciler üzerinden verilmiştir; 2018'in %28,99'u için kaynak çelişkilidir — raporun bu ölçüte ait yöntem cümlesi oranların 'tüm öğrenciler içinde' hesaplandığını söyler, raporun genel kapsam cümlesi ise yerleşen öğrencileri gösterir. Paydanın aynı olduğu gösterilemediği için aradaki fark artıştan da, ölçülen grubun değişmesinden de gelebilir; iki rapor bu ikisini ayırmamıza izin vermiyor. Boş bırakma oranı için 2018 ile 2019'u tek bir seri gibi okumak yanlış olur.
2018 verisinde matematiğin öne çıktığı açıktır: ortalama boş bırakma matematikte %28,99, ikinci sıradaki fen bilimlerinde %6,25, Türkçede %1,01'dir; matematik ile fen arasındaki fark yaklaşık 4,6 kattır (28,99 ÷ 6,25; bu oranı raporda yazmayan, Lemma hesaplamıştır). Bu üç sayı 2019 raporunun sayılarıyla yan yana konamaz: 2019 raporu da altı alt testin oranlarını verir, ama aynı öğrenci grubundan ve aynı ölçütle hesaplandığı gösterilemez. Yani matematikte daha çok soru boş bırakmak, o yılın verisinde yaygın bir durumdur.
Kaynaklar
- 2018 Liselere Geçiş Sistemi (LGS): Merkezî Sınavla Yerleşen Öğrencilerin Performansı, basılı s.16 (PDF s.18): matematik ortalama %28,99 ve en çok boş bırakılan soru %65,92 ile altı alt testin oranları; PDF s.17: iç tutarlılık katsayısı ile boş bırakma ilişkisi. Raporun kapsamı merkezî sınavla yerleşen öğrencilerdir.
- 2019 Ortaöğretim Kurumlarına İlişkin Merkezî Sınav Raporu, basılı s.17 (PDF s.19): 2019 sınavı için %40,28, sınava giren öğrenciler; basılı s.18 (PDF s.20) Grafik 1: 2018 için %42,89 veri etiketi, grup yazılı değil.
Bu sayfadaki sayılar MEB merkezî sınav raporları üzerinden derlenmiştir; her sayının kaynağı ve sayfa numarası “Kaynaklar” bölümünde yazılıdır. Kavram yanılgısı verileri, YÖK Ulusal Tez Merkezi'nde erişime açık 31 çalışmadan (11 yüksek lisans tezi, 20 dergi makalesi) derlenen envanterden gelir; bu 31 çalışmanın 31'i de Maarif Modeli öncesi müfredatla yürütülmüştür. Yöntem ve bilinen sınırlar: yöntem sayfası. Son güncelleme: 05.10.2026.