Sınava giren tüm öğrencilerde erkeklerin matematik ortalaması dört yılın dördünde kızlardan yüksek: fark 20 soruluk testte 0,04 ile 0,31 doğru arasında (MEB 2019-2022 merkezî sınav raporları). Liseye yerleşen öğrencilerde yön değişiyor: 2019'da kızlar 10,29, erkekler 9,83 net; 2020'de kızlar 7,92, erkekler 7,81 net. Ortalama, tek bir çocuk hakkında hiçbir şey söylemez.
Bu sayfadaki sayılar iki ayrı öğrenci grubuna aittir: sınava giren tüm öğrenciler ve merkezî sınav sonucuyla bir liseye yerleşen öğrenciler. Birimler de ayrıdır: bazı yıllarda doğru cevap sayısı, bazı yıllarda net. Bu yüzden her cümlede hangi grubun ve hangi birimin konuşulduğu yazılıdır; sayılar tek bir zaman serisi değildir. 2023 ve sonrası için cinsiyet kırılımı yoktur.
Sınava giren tüm öğrencilerde kız ve erkeklerin matematik ortalaması arasında ne kadar fark var?
Sınava giren tüm öğrencilerde erkeklerin matematik doğru sayısı ortalaması dört yılın dördünde kızlardan yüksek: 2019'da 5,11'e karşı 5,07; 2020'de 4,92'ye karşı 4,86; 2021'de 4,34'e karşı 4,05; 2022'de 4,91'e karşı 4,60. Test 20 soruluk, birim doğru sayısı. Fark 0,04 ile 0,31 doğru arasında kalıyor. Bu dört yıl aynı birimi ve aynı grubu taşıdığı için kendi içinde karşılaştırılabilir.
| Yıl | Kız | Erkek | Fark |
|---|---|---|---|
| 2019 | 5,07 | 5,11 | 0,04 doğru, erkekler önde |
| 2020 | 4,86 | 4,92 | 0,06 doğru, erkekler önde |
| 2021 | 4,05 | 4,34 | 0,29 doğru, erkekler önde |
| 2022 | 4,60 | 4,91 | 0,31 doğru, erkekler önde |
Kaynak: MEB 2019 raporu basılı s.19; 2020 raporu basılı s.21; 2021 raporu basılı s.19; 2022 raporu basılı s.23 (hepsi Bölüm 2.4).
Aynı yılda sınava girenlerde erkekler önde görünürken yerleşen öğrencilerde kızlar nasıl öne geçiyor?
Çünkü iki ayrı grup ve iki ayrı birim var. 2019'da sınava girenlerde erkekler 5,11, kızlar 5,07 doğru yapmış; aynı yıl liseye yerleşenlerde kızlar 10,29, erkekler 9,83 net almış ve doğru sayısı ile net aynı ölçü değildir. 2020'de de yön aynı biçimde değişiyor: girenlerde erkekler 4,92, kızlar 4,86 doğru; yerleşenlerde kızlar 7,92, erkekler 7,81 net. Yerleşenler sınava girenlerin bir alt kümesidir; yönün değişmesi çelişki değil, grup farkıdır.
Liseye yerleşen öğrencilerde kızların matematik ortalaması erkeklerden her yıl daha mı yüksek?
Hayır. Yerleşen öğrencilerde kızlar yalnız iki yılda önde: 2019'da 10,29'a karşı 9,83 net, 2020'de 7,92'ye karşı 7,81 net. 2018'de erkekler 7,15, kızlar 6,83 net almış; 2021'de erkekler 7,61, kızlar 7,51 doğru yapmış. 2021 değeri doğru sayısıdır, 2018-2020 değerleri nettir; bu yüzden dört yıl tek bir seri olarak okunamaz. 2021 raporu ayrıca kızların matematik dışındaki tüm alt testlerde önde olduğunu belirtiyor.
| Yıl | Birim | Kız | Erkek | Fark |
|---|---|---|---|---|
| 2018 | Net | 6,83 | 7,15 | 0,32 net, erkekler önde |
| 2019 | Net | 10,29 | 9,83 | 0,46 net, kızlar önde |
| 2020 | Net | 7,92 | 7,81 | 0,11 net, kızlar önde |
| 2021 | Doğru sayısı | 7,51 | 7,61 | 0,10 doğru, erkekler önde |
Kaynak: MEB 2018 raporu basılı s.18, Bölüm 2.3; MEB 2019 yerleştirme raporu basılı s.21, Grafik 7; ÖDSGM No.14 (2020) basılı s.20, Grafik 7; ÖDSGM No.17 (2021) basılı s.20, Grafik 7.
Kız ve erkek ortalamaları arasındaki fark belirgin diye nitelenebilecek kadar büyük mü?
Farkların hepsi 20 soruluk bir testte 0,04 ile 0,46 arasında ve en büyüğü bile yarım sorudan küçük. Kaynak raporlar bu farklar için istatistiksel anlamlılık testi vermiyor; dolayısıyla farkın anlamlı olup olmadığı bilinmiyor. Yapılabilecek tek şey rakamı vermek ve testin ölçeğine yerleştirmek: 0,04 doğru, 20 soruluk bir testte ölçülen en küçük farktır.
2019 raporunun cinsiyet farkı matematikte en düşük değerlendirmesi ne anlama geliyor?
2019 merkezî sınav raporu, kız ve erkek öğrenciler arasındaki farkın matematik alt testinde diğer alt testlere göre en düşük olduğunu yazıyor. Bu, raporun kendi değerlendirmesidir ve o yıl sınava giren öğrenciler için geçerlidir: matematikte erkekler 5,11, kızlar 5,07 doğru yapmış. Rapor bu niteleme için bir anlamlılık testi vermiyor, yalnız alt testleri kendi arasında sıralıyor. Başka yıllara genişletilemez.
2019'da kızların matematik ortalaması bir tabloda 5,07 başka tabloda 10,29 yazıyor bu bir çelişki mi?
Çelişki değil. 5,07 rakamı 2019'da sınava giren tüm kız öğrencilerin matematik doğru sayısı ortalamasıdır; 10,29 ise aynı yıl merkezî sınavla bir liseye yerleşen kız öğrencilerin net ortalamasıdır. İki sayı hem farklı gruba hem farklı birime aittir: doğru sayısı yanlışları saymaz, net ise doğru sayısından yanlışların üçte biri düşülerek bulunur. Aynı tabloya veya aynı seriye konulamazlar.
Bu veriler erkeklerin mi kızların mı matematikte daha yetenekli olduğunu gösterir mi?
Hayır. Bu sayılar yalnız grup ortalamasıdır ve ortalama tek bir çocuk hakkında hiçbir şey söylemez. Veri farkın nedenini de göstermez: okul, bölge, ders çalışma alışkanlığı, tercih davranışı ve hazırlanma koşulları bu tablolarda kontrol edilmemiştir. Raporlar grup içi dağılımı da vermez; iki grubun ne kadar üst üste bindiği bu veriden görülemez.
2023 ile 2026 arasındaki yıllar için kız ve erkek LGS matematik ortalamaları açıklandı mı?
Hayır. Lemma'nın işlediği resmî rapor derlemesinde cinsiyete göre matematik ortalaması yalnız 2018 ile 2022 arasındaki yıllar için var; 2023, 2024, 2025 ve 2026 için bu kırılım yok. Bu aralığın içi de tam değil: 2018 için yalnız yerleşen öğrencilerin net ortalaması, 2022 için yalnız sınava girenlerin doğru sayısı ortalaması bulunuyor. Eksik yıllar tahminle doldurulmaz.
Derste ne görüyorum
Görüldüğü gibi farklar düşük ve kazanan değişebiliyor. Gözlemlerime göre kız öğrencilerimiz uzun süreçli sınavlarda erkeklere göre daha disiplinli şekilde çalışmalarını sürdürebiliyor. Erkekler ise toplum ve aile yapısının erkeklere yönelik yansıttığı fikirlerden etkilenerek mühendislik ve bu tarz sayısal ağırlık gerektiren bölümlere teşvik edildiği için algısal olarak sayısal derslerde ve özellikle matematikte "başarılı olmalıyım" algısı ile hareket eder. Matematik kaygısının ise kız öğrencilerimizde karakter ve yetiştirilme tarzından dolayı daha fazla görüldüğünü söyleyebilirim. Yeni nesil sorularda ise erkek öğrencilerin hayatları boyunca ev dışında daha fazla vakit geçirdiklerinden dolayı ilişkilendirme becerilerinin daha gelişmiş olduğunu, kız öğrencilerinin ise özellikle uzun sorularda okuduklarını daha iyi anlayıp somutlaştırma konusunda daha başarılı olduklarını söyleyebilirim. Bunlar sadece benim gözlemlerim tabii ki.
— Muhammed Erin
30 dakika ücretsiz deneme dersiyle başlayalım.
Zaman kaybetmeyelim, hemen 30 dakikalık ücretsiz deneme dersinde öğrencinin düzeyine göre sorular çözelim; ilk gözlemlerimizi ve önerdiğimiz çalışma yönünü paylaşalım. Deneme dersinin kapsamı, koşulları ve kimler için uygun olduğu: ana sayfadaki ayrıntılı açıklama.
Son adım: mesajı WhatsApp'tan gönderin
Cevaplarınız hazır bir mesaj olarak WhatsApp'ta açıldı. WhatsApp mesajınızı gönderin; deneme dersinin uygun saatini birlikte belirleyelim. Ders Zoom üzerinden, birebir ve ücretsizdir. Uygun olmadığını düşünürsek bunu da açıkça söyleriz.
WhatsApp açılmadıysa mesajı buradan açın.
Bu sayfanın sınırı
Bu sayfa cinsiyete dair bir yetenek yargısı kurmaz ve hiçbir çocuk için tahmin üretmez. Sayılar grup ortalamasıdır; grup içi dağılım yayımlanmamıştır. Kaynak raporlar istatistiksel anlamlılık testi vermediği için farkların anlamlı olup olmadığı bilinmiyor. Doğru cevap sayısı ile net ayrı birimlerdir ve aynı seride kullanılamaz; sınava girenler ile yerleşenler ayrı gruplardır ve birbirinin yerine geçmez. Farkın nedenini açıklayacak hiçbir değişken bu tablolarda kontrol edilmemiştir. Veri 2018-2022 ile sınırlıdır.
Sık sorulan sorular
Sınava giren tüm öğrencilerde erkeklerin matematik doğru sayısı ortalaması dört yılın dördünde kızlardan yüksek: 2019'da 5,11'e karşı 5,07; 2020'de 4,92'ye karşı 4,86; 2021'de 4,34'e karşı 4,05; 2022'de 4,91'e karşı 4,60. Test 20 soruluk, birim doğru sayısı. Fark 0,04 ile 0,31 doğru arasında kalıyor. Bu dört yıl aynı birimi ve aynı grubu taşıdığı için kendi içinde karşılaştırılabilir.
Çünkü iki ayrı grup ve iki ayrı birim var. 2019'da sınava girenlerde erkekler 5,11, kızlar 5,07 doğru yapmış; aynı yıl liseye yerleşenlerde kızlar 10,29, erkekler 9,83 net almış ve doğru sayısı ile net aynı ölçü değildir. 2020'de de yön aynı biçimde değişiyor: girenlerde erkekler 4,92, kızlar 4,86 doğru; yerleşenlerde kızlar 7,92, erkekler 7,81 net. Yerleşenler sınava girenlerin bir alt kümesidir; yönün değişmesi çelişki değil, grup farkıdır.
Hayır. Yerleşen öğrencilerde kızlar yalnız iki yılda önde: 2019'da 10,29'a karşı 9,83 net, 2020'de 7,92'ye karşı 7,81 net. 2018'de erkekler 7,15, kızlar 6,83 net almış; 2021'de erkekler 7,61, kızlar 7,51 doğru yapmış. 2021 değeri doğru sayısıdır, 2018-2020 değerleri nettir; bu yüzden dört yıl tek bir seri olarak okunamaz. 2021 raporu ayrıca kızların matematik dışındaki tüm alt testlerde önde olduğunu belirtiyor.
Farkların hepsi 20 soruluk bir testte 0,04 ile 0,46 arasında ve en büyüğü bile yarım sorudan küçük. Kaynak raporlar bu farklar için istatistiksel anlamlılık testi vermiyor; dolayısıyla farkın anlamlı olup olmadığı bilinmiyor ve bu sayfa farkı belirgin ya da çarpıcı diye nitelemiyor. Yapılabilecek tek şey rakamı vermek ve testin ölçeğine yerleştirmek: 0,04 doğru, 20 soruluk bir testte ölçülen en küçük farktır.
2019 merkezî sınav raporu, kız ve erkek öğrenciler arasındaki farkın matematik alt testinde diğer alt testlere göre en düşük olduğunu yazıyor. Bu, raporun kendi değerlendirmesidir ve o yıl sınava giren öğrenciler için geçerlidir: matematikte erkekler 5,11, kızlar 5,07 doğru yapmış. Rapor bu niteleme için bir anlamlılık testi vermiyor, yalnız alt testleri kendi arasında sıralıyor. Başka yıllara genişletilemez.
Çelişki değil. 5,07 rakamı 2019'da sınava giren tüm kız öğrencilerin matematik doğru sayısı ortalamasıdır; 10,29 ise aynı yıl merkezî sınavla bir liseye yerleşen kız öğrencilerin net ortalamasıdır. İki sayı hem farklı gruba hem farklı birime aittir: doğru sayısı yanlışları saymaz, net ise doğru sayısından yanlışların üçte biri düşülerek bulunur. Aynı tabloya veya aynı seriye konulamazlar.
Hayır. Bu sayılar yalnız grup ortalamasıdır ve ortalama tek bir çocuk hakkında hiçbir şey söylemez. Veri farkın nedenini de göstermez: okul, bölge, ders çalışma alışkanlığı, tercih davranışı ve hazırlanma koşulları bu tablolarda kontrol edilmemiştir. Raporlar grup içi dağılımı da vermez; iki grubun ne kadar üst üste bindiği bu veriden görülemez. Bu sayfa cinsiyete dair bir yetenek yargısı kurmaz ve hiçbir çocuğu etiketlemez.
Hayır. Lemma'nın işlediği resmî rapor derlemesinde cinsiyete göre matematik ortalaması yalnız 2018 ile 2022 arasındaki yıllar için var; 2023, 2024, 2025 ve 2026 için bu kırılım yok. Bu aralığın içi de tam değil: 2018 için yalnız yerleşen öğrencilerin net ortalaması, 2022 için yalnız sınava girenlerin doğru sayısı ortalaması bulunuyor. Eksik yıllar tahminle doldurulmaz.
Kaynaklar
- MEB, 2018 Liselere Geçiş Sistemi Kapsamında Merkezî Sınav Raporu (ÖDSGM), Aralık 2018, basılı s.18, Bölüm 2.3: yerleşen öğrencilerin cinsiyete göre ham puan ortalamaları.
- MEB, 2019 Ortaöğretim Kurumlarına İlişkin Merkezî Sınav, Haziran 2019, basılı s.19, Bölüm 2.4: sınava girenlerin cinsiyete göre doğru cevap sayısı ortalamaları.
- MEB, LGS 2019 Yerleştirme Raporu, 22 Temmuz 2019, basılı s.21, Grafik 7 (yerleşen öğrencilerin cinsiyete göre ham puan ortalamaları).
- MEB, 2020 Ortaöğretim Kurumlarına İlişkin Merkezî Sınav, Temmuz 2020, basılı s.21, Bölüm 2.4: sınava girenlerin cinsiyete göre doğru cevap sayısı ortalamaları.
- ÖDSGM, No.14 LGS 2020 Merkezî Sınavla Yerleşen Öğrencilerin Performansı, basılı s.20, Grafik 7 (yerleşen öğrencilerin cinsiyete göre ham puan ortalamaları).
- MEB, 2021 Ortaöğretim Kurumlarına İlişkin Merkezî Sınav, Temmuz 2021, basılı s.19, Bölüm 2.4: sınava girenlerin cinsiyete göre doğru cevap sayısı ortalamaları.
- ÖDSGM, No.17 LGS 2021 Merkezî Yerleştirme Raporu, basılı s.20, Grafik 7 (yerleşen öğrencilerin cinsiyete göre doğru cevap sayısı ortalamaları).
- MEB, 2022 Ortaöğretim Kurumlarına İlişkin Merkezî Sınav, Haziran 2022, basılı s.23, Bölüm 2.4: sınava girenlerin cinsiyete göre doğru cevap sayısı ortalamaları.
İlgili sayfalar
Bu sayfadaki sayılar MEB ve ÖDSGM raporları üzerinden derlenmiştir; her sayının kaynağı ve sayfa numarası “Kaynaklar” bölümünde yazılıdır. Kavram yanılgısı verileri, YÖK Ulusal Tez Merkezi'nde erişime açık 31 çalışmadan (11 yüksek lisans tezi, 20 dergi makalesi) derlenen envanterden gelir; bu 31 çalışmanın 31'i de Maarif Modeli öncesi müfredatla yürütülmüştür. Yöntem ve bilinen sınırlar: yöntem sayfası. Son güncelleme: 05.10.2026.