Okul notu ile LGS puanı ne kadar birlikte hareket ediyor?

Çocuğumun karne notu ile LGS puanı arasında ölçülmüş bir ilişki var mı?

Var. MEB ve ÖDSGM raporları okul başarı puanı ile merkezî sınav sonucu arasındaki sıra ilişkisini dört yıl için yayımladı. Sınava giren öğrencilerde katsayı 2019'da 0,855, 2020'de 0,834, 2026'da 0,79. Yerleşen öğrencilerde 2018 değeri 0,736. Değerler yüksektir: karne notu ile sınav sonucu ülke ölçeğinde büyük ölçüde birlikte hareket ediyor.

Kaynak: MEB ve ÖDSGM merkezî sınav raporları. 2026 değeri raporun kendi ifadesiyle Grafik 1 metnindeki r'dir, diğer dördü Spearman sıra korelasyonudur. Künyeler aşağıdaki Kaynaklar bölümünde.

Bu ilişki hangi derste en zayıf çıkıyor?

Matematikte. Ders kırılımının yayımlandığı iki yılın ikisinde de en düşük katsayı matematiğinkidir: 2019'da 0,510, 2020'de 0,447. Fark küçük değil. 2019'da matematikten sonraki en düşük ders 0,697 ile din kültürü, 2020'de 0,599 ile yabancı dil. Aynı 2019 tablosunda toplam doğru sayısının katsayısı 0,853; toplama bakınca ilişki güçlü görünüyor, dersler ayrılınca matematik geride kalıyor.

Kaynak: MEB 2019 merkezî sınav raporu Tablo 7 (PDF s. 29) ve MEB 2020 merkezî sınav raporu Tablo 7 (PDF s. 31). İki tabloda da popülasyon sınava giren öğrencilerdir. 2020 tablosunda toplam doğru satırı yoktur.

Derslerin sıralaması 2019 ve 2020'de aynı mı kaldı?

Uçlar aynı kaldı, ortası değişti. Türkçe iki yılda da en yüksek, matematik iki yılda da en düşük. Arada din kültürü 0,697'den 0,718'e yükseldi, yabancı dil 0,717'den 0,599'a inerek sondan ikinci sıraya geriledi, inkılap tarihi 0,740'tan 0,703'e indi. Bu iki yıl bir yön göstermez: iki noktadan eğilim çıkarılamaz.

0,447 gibi bir sayı tam olarak neyi ölçüyor?

Sıra uyumunu. Öğrenciler bir kez okul başarı puanına göre, bir kez de sınav sonucuna göre sıralanır; katsayı iki sıralamanın birbirini ne kadar izlediğini söyler. 1'e yaklaştıkça sıralamalar üst üste oturur, 0'a yaklaştıkça bağımsızlaşır. Bu sayı bir yüzde, bir doğru cevap oranı veya bir puan farkı değildir.

Aynı sayı iki şeyi söylemez. Birincisi, tek bir öğrenciyi anlatmaz: ülke ölçeğinde toplu bir uyum ölçüsüdür, çocuğunuzun sınav sonucunu önceden vermez. İkincisi, nedeni anlatmaz. Matematikteki 0,447'den okul notlarının gerçeği yansıtmadığı ya da okul notunun matematikte kullanışsız olduğu sonucu çıkmaz. Raporlar bu soruyu incelemiyor. Veriden çıkan tek cümle şudur: matematikte okul notunun sırası ile sınav sonucunun sırası, diğer derslere göre daha az örtüşüyor.

Velinin eline geçen pratik sonuç şu: matematikte karne notu tek başına yeterli bir erken uyarı değil. Ölçüm gerekiyor.

Neden yalnız 2019 ve 2020 için derslere göre ayrım var?

Çünkü derse göre kırılım yalnız bu iki raporda basılı. 2019 raporunun Tablo 7'sinde yedi satır, 2020 raporunun Tablo 7'sinde altı satır var. Diğer yıllarda yalnız okul başarı puanı ile merkezî sınav puanı arasındaki tek bir katsayı yayımlanmış. Bu yüzden matematiğin katsayısının yıllar içinde arttığı veya azaldığı bu veriden söylenemez.

2020 yılının iki değeri de aynı nedenle ayrı durur. Merkezî sınav raporunun 31. sayfasında sınava giren öğrenciler için 0,834, yerleşen öğrenci performansı raporunun 24. sayfasında merkezî sınavla yerleşen öğrenciler için 0,840 yazıyor. İkisi aynı yılın iki farklı öğrenci kümesidir, biri diğerinin düzeltmesi değildir. Aynı sebeple 2018 ile sonraki yıllar tek bir çizgiye bağlanamaz: 2018 yerleşenleri, diğerleri sınava girenleri kapsıyor.

Okul başarı puanı yerleştirmede de kullanılıyor — burada anlatılan aynı şey mi?

Değil. Okul başarı puanı bir ölçüm değişkeni: raporlar onun sınav sonucuyla örtüşmesini hesaplıyor. Yerleştirmede ise aynı puan bir sıralama ölçütü olarak işliyor. O tarafı okul yazılıları ve LGS ile tercih ve hedef lise sayfaları anlatıyor. Aynı kısaltmanın iki işi var.

Sınavda tam puan alan öğrencilerin okul matematik notu 2026'da hangi düzeydeydi?

2026 raporunun Tablo 10'una göre sınavda tam puan alan öğrencilerin matematik yazılı not ortalaması 99,79 ve altı dersin en yükseği. Bu satır bir alt kümeye aittir: yalnız tam puan alan öğrencileri kapsar. Sınava giren öğrencilerin tamamına ait bir okul notu ortalaması bu raporlarda yayımlanmamıştır, dolayısıyla bu sayı yukarıdaki katsayılarla aynı cümleye veya aynı tabloya girmez.

Kaynak: ÖDSGM 2026 merkezî sınav raporu, Tablo 10 (PDF s. 18). Değerler yalnız tam puan alan öğrenci grubuna aittir ve iki ondalıkla basılmıştır.

Bu sayfanın sınırı

Bu sayfa okul başarı puanı ile merkezî sınav sonucu arasındaki sıra uyumunu aktarır. Sıra uyumu nedeni göstermez: matematikteki düşük katsayının kaynağının okul ölçmesi mi, sınavın sorduğu iş mi, yoksa başka bir etken mi olduğu bu raporlarda incelenmemiştir. Ders kırılımı yalnız iki yıl için yayımlandığı için yıllar arası eğilim yazılamaz. Yazılı not ortalamaları ise yalnız üst başarı gruplarına aittir; sınava giren öğrencilerin tamamına ait bir okul notu ortalaması bu raporlarda yoktur.

Kaynaklar

1. MEB, 2018 Liselere Geçiş Sistemi: Merkezî Sınavla Yerleşen Öğrencilerin Performansı, PDF s. 36. Okul başarı puanı ile merkezî sınav puanı arasındaki 0,736 değerinin kaynağıdır; popülasyon yerleşen öğrencilerdir.
2. MEB, 2019 Ortaöğretim Kurumlarına İlişkin Merkezî Sınav, PDF s. 11 (genel katsayı 0,855) ve Tablo 7, PDF s. 29 (alt test katsayıları). Popülasyon sınava giren öğrencilerdir.
3. MEB, 2020 Ortaöğretim Kurumlarına İlişkin Merkezî Sınav Raporu, PDF s. 31: genel katsayı 0,834 ve Tablo 7'deki alt test katsayıları. Popülasyon sınava giren öğrencilerdir.
4. MEB, 2020 LGS Merkezî Sınavla Yerleşen Öğrencilerin Performansı, PDF s. 24. Aynı yılın ikinci değeri olan 0,840'ın kaynağıdır; popülasyon merkezî sınavla yerleşen öğrencilerdir.
5. ÖDSGM, 2026 LGS Kapsamında Merkezî Sınav Raporu, PDF s. 14, Grafik 1 metni (r = 0,79) ve Tablo 10, PDF s. 18 (tam puan alan öğrencilerin yazılı not ortalamaları).

Sayfa numaraları PDF görüntüleyicideki fiziksel sayfalardır. Katsayılar raporlarda basılı değerlerdir; bu sayfada hiçbiri yeniden hesaplanmamış, yüzdeye çevrilmemiş veya birbirinden türetilmemiştir.